Thiết kế website chuẩn SEO ngay từ đầu: 12 việc phải làm trước khi lên sóng

"Chuẩn SEO" bị dùng như một câu quảng cáo tới mức mất nghĩa. Trên thực tế nó là một danh sách việc rất cụ thể, làm được hoặc không làm được, kiểm tra được bằng công cụ miễn phí. Bài này liệt kê đủ 12 việc đó theo đúng thứ tự nên làm, kèm cách bạn tự kiểm tra mà không cần biết lập trình.

Điểm quan trọng nhất cần nắm trước: phần lớn hạng mục dưới đây thuộc giai đoạn thiết kế, không phải giai đoạn tối ưu. Đổi cấu trúc URL của một website đã chạy hai năm nghĩa là phải chuyển hướng hàng trăm đường dẫn và chấp nhận thứ hạng dao động vài tuần. Làm đúng từ đầu thì chi phí bằng không.

Nhóm 1: cấu trúc — quyết một lần, theo suốt đời website

1. Quy hoạch cây nội dung trước khi vẽ giao diện

Trước khi bàn màu sắc, hãy vẽ ra sơ đồ: website có bao nhiêu nhóm nội dung, mỗi nhóm bao nhiêu trang, trang nào nhắm nhu cầu tìm kiếm nào. Nguyên tắc thực dụng: một trang phục vụ một nhu cầu. Nếu hai trang cùng nhắm một truy vấn, chúng sẽ cạnh tranh nhau và cả hai đều yếu.

Với một doanh nghiệp làm nhiều dịch vụ, mô hình hiệu quả là trang tổng hợp dịch vụ dẫn xuống các trang dịch vụ con — giống cách trang giải pháp của chúng tôi dẫn xuống thiết kế website, lập trình mobile và lập trình phần mềm. Người đọc thấy toàn cảnh trước, rồi mới đi sâu vào phần họ cần.

2. Đường dẫn ngắn, có nghĩa, không dấu

Đường dẫn tốt đọc lên là hiểu trang nói gì. Vài quy tắc:

• Không dấu tiếng Việt, phân tách bằng dấu gạch ngang
• Không nhồi ngày tháng vào đường dẫn bài viết — bài vẫn hữu ích sau hai năm nhưng người đọc thấy ngày cũ sẽ bỏ qua
• Không quá ba tầng. Đường dẫn bốn năm tầng khiến trang bị coi là ở sâu và ít quan trọng
• Không có tham số lạ, không có chuỗi mã số vô nghĩa

3. Mỗi trang một tiêu đề H1 duy nhất, phân tầng H2 và H3 rõ ràng

Phân tầng tiêu đề là cách bạn giải thích bố cục nội dung cho cả người đọc và máy. Một H1 nêu chủ đề trang; các H2 chia thành phần lớn; H3 chia nhỏ trong từng phần. Sai thường gặp là dùng tiêu đề để làm chữ to cho đẹp — điều đó phá vỡ hoàn toàn ý nghĩa cấu trúc.

4. Liên kết nội bộ có chủ đích

Liên kết nội bộ làm ba việc cùng lúc: dẫn người đọc sang bước tiếp theo, giúp Google hiểu trang nào quan trọng, và phân phối sức mạnh liên kết trong website. Hai nguyên tắc:

• Chữ trên liên kết phải mô tả đích đến. "Xem gói chăm sóc website hằng tháng" tốt hơn "xem tại đây".
• Trang quan trọng phải được trỏ tới nhiều lần từ các trang liên quan. Trang chỉ nằm trong menu mà không bài nào nhắc tới là trang bị bỏ rơi.

Nhóm 2: kỹ thuật — quyết định Google đọc được hay không

5. Tốc độ tải, đo trên điện thoại và mạng 4G

Đây là hạng mục ảnh hưởng cả thứ hạng lẫn tỷ lệ khách ở lại. Ba nguyên nhân chậm phổ biến, theo đúng thứ tự mức độ:

1. Ảnh quá nặng. Một ảnh 4MB chụp từ điện thoại đưa thẳng lên web nặng gấp 40 lần bản đã nén đúng cách.
2. Quá nhiều plugin và script. Mỗi công cụ theo dõi, mỗi hiệu ứng đều tốn thời gian tải.
3. Hosting yếu. Xem thêm cách đọc thông số trong bài đọc thông số hosting bao nhiêu là đủ.

6. Ảnh đúng định dạng, đúng kích thước, có thuộc tính alt

Quy trình xử lý ảnh nên là: cắt về đúng kích thước hiển thị, chuyển sang webp, nén, rồi mới tải lên. Riêng việc chuyển webp thường giảm dung lượng 60–80% mà mắt thường không thấy khác biệt. Thuộc tính alt mô tả nội dung ảnh giúp bạn xuất hiện ở tìm kiếm hình ảnh và giúp người dùng đọc màn hình hiểu được trang.

7. Sitemap và robots.txt khai báo đúng

Sitemap là danh sách các trang bạn muốn Google đọc; robots.txt nói chỗ nào không cần đọc. Hai file này nhỏ nhưng quyết định việc website có được phát hiện đầy đủ hay không. Sau khi có sitemap, phải gửi nó vào Google Search Console — bước này bị bỏ qua thường xuyên đến mức đáng ngạc nhiên, và đó là lý do số một khiến website đăng bài mỗi ngày mà không có bài nào lên Google.

8. Dữ liệu có cấu trúc

Dữ liệu có cấu trúc là phần mô tả ẩn giúp máy hiểu trang đang nói về cái gì: đây là doanh nghiệp, đây là sản phẩm với giá này, đây là bài viết của tác giả kia, đây là câu hỏi và câu trả lời. Lợi ích thấy được ngay: kết quả tìm kiếm của bạn hiển thị thêm sao đánh giá, giá, câu hỏi mở rộng — chiếm nhiều diện tích hơn và được bấm nhiều hơn.

Với doanh nghiệp Việt Nam, bốn loại đáng làm nhất là: thông tin doanh nghiệp, sản phẩm, câu hỏi thường gặp và đường dẫn phân cấp.

9. HTTPS trên toàn bộ website

Không chỉ trang chủ mà mọi trang, mọi ảnh, mọi script đều phải qua https. Còn một tài nguyên nào chạy http thì trình duyệt vẫn báo trang không an toàn. Chi tiết cấu hình nằm trong dịch vụ hosting và tên miền.

Nhóm 3: nội dung và trải nghiệm

10. Thẻ tiêu đề và mô tả viết cho người bấm, không phải cho máy đếm

Thẻ tiêu đề là dòng chữ xanh hiện trên Google, thẻ mô tả là đoạn bên dưới. Chúng không làm bạn lên top, nhưng quyết định trong số những người thấy bạn thì bao nhiêu người bấm vào. Viết như một lời mời cụ thể: có lợi ích, có con số, có địa phương nếu phục vụ khu vực.

Mỗi trang một thẻ tiêu đề riêng. Website có 50 trang cùng tiêu đề "Trang chủ - Công ty ABC" là website tự bỏ đi 49 cơ hội.

11. Giao diện điện thoại là bản chính, không phải bản phụ

Google đánh giá website qua phiên bản điện thoại, và phần lớn khách Việt cũng vào bằng điện thoại. Ba lỗi giết chuyển đổi trên mobile: chữ quá nhỏ phải phóng to mới đọc được, nút bấm quá gần nhau, và cửa sổ pop-up che hết nội dung. Nếu website của bạn hiện đang gặp cả ba, đây là việc nên ưu tiên trước cả SEO.

12. Trang 404 và các trang phụ trợ

Trang 404 nên dẫn người đọc về đâu đó có ích thay vì để họ thoát. Cùng nhóm này là các trang tạo lòng tin: giới thiệu doanh nghiệp kèm thông tin pháp nhân, hồ sơ khách hàng đã làm, chính sách bảo hành và trang liên hệ có địa chỉ thật. Google đánh giá độ tin cậy một phần qua những trang này, và khách hàng thì đánh giá hoàn toàn qua chúng.

Làm đúng 12 việc này thì được gì

Kết quả không phải "lên top ngay" — không ai bảo đảm được điều đó. Nhưng bạn nhận được ba thứ chắc chắn:

• Google đọc và index đầy đủ website trong vài ngày thay vì vài tháng. Đây là điều kiện cần: không được index thì mọi nỗ lực nội dung về sau đều vô nghĩa.
• Mỗi nội dung mới đăng đều có chỗ đứng trong cấu trúc, nên có cơ hội xếp hạng ngay, không cần làm lại nền.
• Không phải trả tiền lần thứ hai. Chi phí sửa cấu trúc một website đang chạy — chuyển hướng, sửa liên kết, viết lại thẻ, xử lý trùng lặp — thường bằng 30–50% chi phí làm mới.

Tự kiểm tra website hiện tại trong 20 phút

1. Gõ site:tenmiencuaban.vn trên Google, đếm số trang được index và so với số trang thật.
2. Mở tenmiencuaban.vn/robots.txt, xem có dòng nào chặn toàn bộ website không.
3. Mở tenmiencuaban.vn/sitemap.xml, kiểm tra có đủ trang không.
4. Mở website bằng điện thoại, đếm số giây tới khi đọc được nội dung.
5. Bấm chuột phải xem mã nguồn trang chủ, tìm chữ noindex — nếu có thì website đang tự chặn mình.
6. Kiểm tra 5 trang bất kỳ xem thẻ tiêu đề có khác nhau không.

Sáu bước trên phát hiện được phần lớn vấn đề nghiêm trọng. Nếu ba mục trở lên không đạt, website của bạn đang mất lượng truy cập miễn phí mỗi ngày — và khoản mất đó tích luỹ lặng lẽ, không hiện trong bất kỳ báo cáo nào.