Tối ưu tốc độ website: từ 8 giây xuống dưới 2 giây

Tốc độ website ảnh hưởng hai thứ cùng lúc: thứ hạng trên Google và tỷ lệ khách ở lại. Nhưng khác với SEO nội dung, tốc độ là việc rất cụ thể — đo được bằng số, sửa được bằng danh sách việc, và kết quả thấy ngay trong ngày.

Đo trước khi sửa

Ba chỉ số cần biết

• Thời gian nội dung chính hiện ra. Đây là chỉ số quan trọng nhất vì nó phản ánh cảm nhận thật của người dùng. Mục tiêu dưới 2,5 giây.
• Độ ổn định bố cục. Trang bị nhảy chữ khi ảnh tải xong khiến người đọc bấm sai và cảm thấy rẻ tiền.
• Thời gian phản hồi khi bấm. Bấm nút mà không có gì xảy ra trong nửa giây, người dùng sẽ bấm lại.

Đo đúng cách

Ba nguyên tắc để số đo có ý nghĩa:

1. Đo bản điện thoại, vì đó là bản Google dùng để đánh giá và cũng là bản phần lớn khách dùng.
2. Đo nhiều trang, không chỉ trang chủ. Trang chi tiết sản phẩm và trang danh mục thường chậm hơn trang chủ.
3. Đo lại vào giờ cao điểm buổi tối. Nhiều hosting chia sẻ chậm hẳn khi đông, và đó mới là lúc khách của bạn vào.

Việc 1: xử lý ảnh — hiệu quả cao nhất, dễ làm nhất

Trong gần như mọi website chậm mà chúng tôi kiểm tra, ảnh chiếm 60–85% dung lượng trang. Một trang có 30 ảnh chưa nén, mỗi ảnh 3MB, là 90MB cho một lần tải — trên 4G nghĩa là chờ rất lâu.

Quy trình xử lý ảnh đúng

1. Cắt về đúng kích thước hiển thị. Ảnh hiển thị rộng 800px thì không cần tải lên bản 4000px.
2. Chuyển sang webp. Riêng bước này thường giảm 60–80% dung lượng mà mắt thường không phân biệt được.
3. Bật tải chậm cho ảnh dưới màn hình đầu, để trang không phải chờ ảnh ở cuối trang.
4. Khai báo kích thước ảnh trong mã, để bố cục không nhảy khi ảnh tải xong.

Việc 2: bật bộ nhớ đệm

Không có bộ nhớ đệm, mỗi lần một người mở trang, máy chủ phải xây lại trang đó từ đầu: truy vấn cơ sở dữ liệu, chạy mã, ghép nội dung. Có bộ nhớ đệm, trang đã dựng sẵn được trả về ngay.

Ba tầng đệm nên có

• Đệm trang — lưu bản HTML đã dựng. Đây là tầng cho hiệu quả lớn nhất.
• Đệm trình duyệt — để khách quay lại không phải tải lại ảnh, font, mã.
• Đệm truy vấn cơ sở dữ liệu — quan trọng với website nhiều sản phẩm và nhiều bộ lọc.

Lưu ý với website bán hàng: giỏ hàng và trang thanh toán phải được loại khỏi bộ nhớ đệm, nếu không khách sẽ thấy giỏ hàng của người khác. Đây là lỗi cấu hình nghiêm trọng và không hiếm.

Việc 3: dọn plugin và script bên thứ ba

Plugin

Mỗi plugin thêm mã vào mọi trang, kể cả trang không dùng tới nó. Cách dọn:

• Xoá plugin đang tắt — chúng vẫn là mã trên máy chủ
• Gộp chức năng: nếu ba plugin làm ba việc nhỏ, thường có một plugin làm cả ba
• Xoá plugin trùng chức năng, đặc biệt là plugin bảo mật và plugin tối ưu cài chồng nhau

Script bên thứ ba

Đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất. Mã theo dõi, mã quảng cáo, hộp chat, mã pixel, mã bản đồ nhúng — mỗi thứ là một kết nối ra máy chủ bên ngoài mà bạn không kiểm soát tốc độ. Hãy liệt kê tất cả và trả lời: cái này đang phục vụ mục đích gì, ai đang đọc số liệu của nó? Những cái không ai dùng thì bỏ.

Riêng hộp chat và pop-up nên tải trễ sau khi nội dung chính đã hiện — chúng không cần có mặt trong nửa giây đầu.

Việc 4: hosting

Ba việc trên xử lý được rất nhiều, nhưng nếu máy chủ phản hồi chậm ngay từ yêu cầu đầu tiên thì mọi tối ưu phía sau đều bị cộng thêm khoảng chờ đó. Dấu hiệu hosting là điểm nghẽn:

• Quản trị website chậm rõ rệt dù nội dung ít
• Thời gian phản hồi yêu cầu đầu tiên trên 600 mili giây một cách ổn định
• Chậm hẳn vào buổi tối
• Thường gặp lỗi vượt giới hạn tài nguyên

Cách đọc thông số để chọn đúng mức nằm trong bài đọc thông số hosting bao nhiêu là đủ. Nếu cần chuyển, dịch vụ hosting và tên miền của chúng tôi làm cả phần chuyển dữ liệu để khách không nhận ra có gì thay đổi.

Bốn việc nâng cao khi đã làm xong nhóm cơ bản

Font chữ

Font tải từ máy chủ bên ngoài làm chữ hiện muộn hoặc nhảy font giữa lúc đọc. Cách xử lý: tải font về cùng máy chủ, chỉ nạp những biến thể thật dùng, và khai báo để chữ hiện ngay bằng font hệ thống trong lúc chờ.

Gộp và nén mã

Loại bỏ mã CSS và JavaScript không dùng tới, nén phần còn lại, và hoãn nạp những gì không cần cho màn hình đầu.

Mạng phân phối nội dung

Đưa ảnh và tệp tĩnh ra nhiều điểm phân phối. Đáng làm khi bạn có khách ở nhiều vùng hoặc có nhiều ảnh.

Dọn cơ sở dữ liệu

Website chạy vài năm thường tích rất nhiều bản nháp, phiên bản cũ, dữ liệu plugin đã xoá. Dọn định kỳ giúp truy vấn nhanh hơn — đây là một trong những việc nằm trong gói chăm sóc website hằng tháng.

Thứ tự làm và kết quả kỳ vọng

1. Ảnh — nửa buổi, thường giảm 40–60% thời gian tải
2. Bộ nhớ đệm — một giờ, thường giảm thêm 20–40%
3. Dọn plugin và script — hai giờ, giảm thêm 10–25%
4. Hosting — nửa ngày nếu phải chuyển, cải thiện phần nền của mọi trang
5. Nhóm nâng cao — làm khi muốn đi từ "nhanh" tới "rất nhanh"

Một điểm nên nói thẳng: tốc độ không tự sinh ra doanh thu. Nó chỉ dỡ bỏ một rào cản. Nhưng đây là loại rào cản tệ nhất, vì khách rời đi âm thầm và bạn không có cách nào biết. Sửa xong tốc độ, mọi việc khác bạn làm — SEO, quảng cáo, nội dung — đều được cộng thêm hiệu quả.